حدیث درباره امر به معروف و نهی از منکر



معرفی کتاب
ناشر صدرا
نویسنده مرتضی مطهری
گردآورنده کتاب حسین جوادی نیا
سال نشر : 1390
تعداد صفحات : 215
این کتاب شامل هفت فصل می باشد. عناوین این فصول عبارتند از:
1- فصل اول: معنا، اهمیت و تاریخچه عملی
در این فصل معنای معروف و منکر تبیین شده و اهمیت فریضه امر به معروف و نهی از منکر از منظر آیات و روایات مورد بحث قرار گرفته است. نیز درباره «حسبه» که دایره ای حکومتی بوده و در زمانهای گذشته برای اجرای این فریضه تشکیل شده بود، بحث مفصلی آمده است.
2- فصل دوم: مباحث اجتماعی
در این فصل ضرورت اجتماعی اجرای امر به معروف و نهی از منکر بررسی شده، نیز مسؤولیت انسان در برابر اجتماع و رابطه این اصل با اصلاح جامعه مورد بررسی قرار گرفته است.
3- فصل سوم: مباحث فقهی
در این فصل (که مفصل ترین فصل کتاب است) با چگونگی طرح این مسأله در کتب فقهی فقها آشنا می شویم و اینکه فقها در بررسی امر به معروف و نهی از منکر از چه زاویه ای این موضوع را طرح و بررسی نموده اند. نیز به برخی آراء مذاهب و فرقه های مختلف اسلامی درباره این موضوع اشاره شده است.
در ادامه به دو شرط اساسی امر به معروف و نهی از منکر یعنی بصیرت دینی و بصیرت عملی اشاره شده است. (استاد مطهری واجب بودن شرط إعمال بصیرت در امر به معروف و نهی از منکر را مورد اتفاق همه فرق اسلامی می دانند بجز خوارج. ایشان از خوارج به عنوان فرقه ای که نه بصیرت دینی داشتند و نه بصیرت عملی یاد می کنند.)
در ادامه سایر شرایط امر به معروف و نهی از منکر مورد بررسی قرار گرفته که فهرست آنها بدین شرح است:
- حسن نیت و اخلاص
- عامل بودن (هر مصلحی اول باید صالح باشد تا بتواند مصلح باشد)
- آزاد منشی (حریّت)
- شجاعت
- رحمت داشتن (مهربانی)
- خونسردی
- تجسّس نکردن
- عدم درخواست اجر و مزد
- دست درازی نکردن در ترخیصات مردم (ترخیصات شامل موارد حلال و جایز است)
- اصالت داشتن (یعنی اجرای آن، تابع و در خدمت یک شخص یا یک جریان خاص سیاسی و ... نباشد، خودش منبع جریانها باشد نه تابع آنها)
- شناخت عوامل فساد
دو مورد اخیر از شرایط مفید و موفق بودن اجرای این فریضه معرفی شده است.
در ادامه به مراحل سه گانه اجرای امر به معروف و نهی از منکر اشاره شده است. (مرحله قلب، مرحله زبان و مرحله عملی)
بعد از این بخش، استاد شهید سه شرطی که در باب امر به معروف و نهی از منکر مطرح می شود (یعنی احتمال اثر و قدرت و عدم ترتب مفسده) را مطرح و درباره حدود تأثیر آنها در اجرای امر به معروف و نهی از منکر بحث می نمایند.
این فصل با بحثی دوباره و بیشتر درباره مراحل سه گانه امر به معروف و نهی از منکر و ذکر نمونه هایی عملی به پایان می رسد.
4- فصل چهارم: امر به معروف و نهی از منکر و قیام حسینی
در این فصل تأثیر امر به معروف و نهی از منکر در شکل گیری قیام امام حسین (ع) و نیز تأثیر نهضت حسینی در احیای این فریضه بزرگ اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.
5- فصل پنجم: کارنامه مسلمین در امر به معروف و نهی از منکر
مسلمین در زمینه عمل به این فریضه تا چه اندازه تلاش نموده اند و آیا کارنامه قابل قبولی در این باره از خود ارائه داده اند؟ استاد در این فصل به این سؤال پاسخ می دهند.
6- فصل ششم: چند مسأله
در این فصل مسایل ذیل مورد بررسی اجمالی قرار گرفته است:
- تساوی زن و مرد در عمل به این فریضه
- رابطه ولاء و امر به معروف و نهی از منکر
- رابطه تبلیغ و امر به معروف و نهی از منکر
- مجازات مجرمین و امر به معروف و نهی از منکر
- راههای حفظ عفاف و پاکدامنی و مبارزه با گناه در جامعه
- راههای برخورد با نقاط ضعف جامعه
7- فصل هفتم: مصاحبه با استاد
- این بخش مربوط به مصاحبه ای با استاد است که در اوایل انقلاب درباره مسایل مختلفی صورت گرفته، از جمله طرح مؤسسه امر به معروف و نهی از منکر که آن روزها مطرح بوده است.
در پایان هر فصل هم، گزیده ای از اهمّ مطالب آن فصل جهت جمع بندی و نتیجه گیری جمع آوری شده است. بیشتر این گزیده ها هم عین عبارات استاد است.


کتاب بزرگمرد کوچک: خاطرات شفاهی قنبرعلی بهارستانی تألیف حسین نیری، داستان یکی از اهالی آبادان است که در اولین روزهای جنگ، همراه با پدرش به دست دشمن اسیر شد.
ماجرای این کتاب نه داستان است و نه افسانه. هرچه هست، واقعیتی است که در سالهای جنگ برای یکی از هموطنانمان رخ داد. قنبرعلی نوجوانی 11 ساله بود که همراه با پدرش به دست نیروهای عراقی اسیر شد. در میانهی ماجرا، برادر قنبرعلی هم اسیر شده و به او و پدرش میپیوندند و این جمع خانوادگی، مدت زیادی را در اسارت نیروهای بعثی میمانند. قنبرعلی در اردوگاه عراقیان به درسش ادامه داده و کارگری میکند.
تصور وجود کودکی 11 ساله در بین مرارتها، بیماریها، شکنجهها و تنگناها سخت است، ولی خاطرات قنبر علی، نه تنها شامل رنجها نمیشود، بلکه شیرینیهای اسارت را هم یادآور میشود و از خوشیها، شوخیها و شادیهای اسرای ایرانی هم حرف میزند. او در کتاب حاضر، سختیهای اسارت برای یک نوجوان را بیان میکند و در کنار آن از بازیها و شیطنتهایشان هم حرف میزند.
در خاطرات قنبرعلی شاهد یک امید بزرگ هستیم؛ او هرگز ناامید نمیشود و در همهی مراحل اسارت و با همهی دشواریهایی که در اردوگاه وجود دارد، او امیدوار و سرشار از زندگی است. در فعالیتهایی چون تئاتر شرکت میکند و از شرکت در هیچ کدام از کارهای گروهی کناره نمیگیرد. جالب اینکه در اردوگاههای عراقی آموزش قرآن، نهجالبلاغه و بعدتر زبان انگلیسی هم انجام میشود و قنبرعلی در همهی آنها شرکت میکند. سرانجام قنبر و پدرش در سال 1362 از اسارت رهایی یافتند، در حالیکه دو برادر دیگرش به شهادت رسیده بودند.
در فروردین ماه سال 1381، حسین نیری، از همکاران گروه تاریخ شفاهی دفتر ادبیات و هنر مقاومت، از طریق ستاد آزادگان استان تهران، قنبرعلی بهارستانی را یافت و در شانزدهم فروردین همان سال، قرار اولین مصاحبه در داران اصفهان را با ایشان گذاشت! در پنج روز، طی یازده ساعت مصاحبه، خاطرات او را جمعآوری کرد. بعد از پیاده شدن نوارهای مصاحبه بر روی کاغذ، مطالب بازنویسی شد.
در بخشی از کتاب بزرگمرد کوچک میخوانیم:
عراقیها درهای انبارها را با شیروانیهایی بسته بودند. جلوی در یکی از این انبارها، سالنی بود که بچهها آنجا ورزش باستانی میکردند. آسایشگاهی آن طرف بود که یک مقدار خرتوپرت داخلش بود. عراقیها آن وسایل را برداشتند و بیرون بردند. میخواستند آنجا را خالی کنند تا یک آسایشگاه دیگر درست کنند؛ تعداد اسرا روز به روز بیشتر میشد و جا کم بود. قبلاً بچهها توانسته بودند به آنجا راه پیدا کنند. من هم متوجه شدم که وارد آنجا شدند و مقداری کاغذ، قلم و خودکار با خود بیرون آوردند. اتفاقاً یک دفعه وضعیت کاغذ و قلم در اردوگاه خوب شد.
برای اینکه عراقیها متوجه نشوند به انبار دستبرد زده شده، انبار را آتش زدند. گاهی از انبار، هنگام آتشسوزی صدای تقوتوق بلند میشد؛ حالا یا صدای فشنگ بود یا شیشهای، چیزی میشکست. به هر حال خود عراقیها جرئت نمیکردند به آنجا نزدیک شوند.
خلاصه آتش خاموش شد و عراقیها ته ماندۀ آن را تخلیه کردند. وقتی انبار تخلیه شد، یک بار یواشکی داخل آنجا شدم؛ خیلی وحشتناک شده بود. در بدو ورود به آنجا باید میپیچیدی و تا نمیپیچیدی، چیزی معلوم نبود. من هم کمی که جلو رفتم، ترسیدم و برگشتم. عراقیها آن جا را تا عملیات رمضان بستند.
در این عملیات تعدادی اسیر جدید به اردوگاه آوردند و اردوگاه مملو از اسیر شد و جا کم آمد. بنابراین عراقیها آسایشگاههای گوشۀ اردوگاه را هم پر از اسیر کردند. تعدادی را هم برده بودند به اردوگاه کناری. فکر میکنم موصل 2 بود. آنجا از اردوگاه ما، بزرگتر و سرسبزتر بود؛ مثل باغ، سبزیکاری میشد و درختهای انجیر زیادی داشت. حتی وسط اردوگاه هم یک فلکه بوده. عراقیها روی این اسرا خیلی کار کرده بودند تا بتوانند از آنها سوء استفاده کنند. اما دیده بودند فایدهای ندارد، همهشان را جمع کردند و آوردند اردوگاه ما.
(b)_vp6n.jpg)
روز ۱۳ آبان كه در تقویم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز مبارزه با استكبار جهانی نامگذاری شده یادآور سه واقعه مهم در تاریخ معاصر ایران است كه در سه دوره مختلف رخ داده و به همین دلیل این روز را در تاریخ كشور به عنوان روزی به یادماندنی به ثبت رسانده است. تبعید امام خمینی(ره) به تركیه در ۱۳ آبان ۱۳۴۳، ۱۳ آبان ۱۳۵۷ كه روز دانشآموز نام گرفت و تسخیر لانه جاسوسی در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ این سه واقعه تاریخی هر كدام در دوره وقوع تاثیر گذاری خاص خود را داشته است .
علت نامگذاری روزدانش آموز، واقعه كشتار جمعی دانشآموزان تهرانی است كه به نشانه اعتراض به حكومت پهلوی در صبح روز ۱۳ آبان ۱۳۵۷ در محوطه دانشگاه تهران جمع شده بودند.
همچنین در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ دانشجویان تصمیم به اشغال سفارت آمریكا گرفتند. دانشجویان دراین روز گرد هم آمدند و طی یك راهپیمایی تا سفارت آمریكا از دیوارهای سفارت بالا رفته و علیرغم مقاومت محافظین و آمریكاییها، سفارت را به تصرف كامل درآوردند. در هنگام تسخیر سفارت، آمریكاییها به سرعت مشغول نابود كردن بسیاری از اسناد دخالتها و تجاوزارت و غارتهای خود شدند ولی پس از تسخیر سفارت به سرعت از نابودی باقیمانده اسناد جلوگیری شد و بعدها اسنادی كه از لانه جاسوسی آمریكا به دست آمده بود چاپ شده و در اختیار همگان قرار گرفت. به محض انتشار این خبر، مردم بسیاری با خشم و انزجار مقابل لانه جاسوسی تجمع كرده و از حركت دانشجویان حمایت كردند. این حركت دانشجویان معترض، خشم آمریكاییها را برانگیخت و آنها كه ناتوان از درك ملتی استقلالطلب و آزادیخواه بودند، دست به اقداماتی بر ضد جمهوری اسلامی ایران زدند.
بی شك یوم اللّه سیزده آبان، یادآور حماسه ها، ایثارها و فداكاری های دانشجویان و دانش آموزان عزیزمان است. این روز باشكوه بدین سبب روز «دانش آموز» نامیده شد، تا خاطره فرزندان دلیر انقلاب برای همیشه جاودان بماند . روز سیزدهم آبان به همه مستضعفان جهان آموخت كه بر ضد مستكبران قیام كنند و حقوق از دست رفته خویش را از چنگال استكبار و استعمار بیرون كشند.
یاد و خاطره ی جانفشانی و شهادت دانش آموزان در یوم الله سیزده آبان ۱۳۵۷ بر دانش آموزان مبارز و همیشه درصحنه و برمردم غیور ایران گرامی باد.

منابع طرح کتابخوان ماه، ویژه آبان ۱۴۰۱ با ارائه کتاب های «از ذهنت خارج شو و زندگی کن»، «اعترافات یک کتاب خوان معمولی»، «نیمکتهای پاییزی (گزارشی از واقعهی سیزدهم آبان ۱۳۵۷)» و «نادانی دشمن ماست» معرفی شد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی نهاد کتابخانههای عمومی کشور، منابع طرح کتابخوان ماه، ویژه آبان ۱۴۰۱ با هدف تبیین منویات رهبر معظّم انقلاب برای ارتقای فرهنگ مطالعه و کتابخوانی در جامعه، دسترسی همگانی به کتاب، لزوم معرفی کتابهای مفید برای پرورش فکری آحاد مختلف مردم جامعه و همچنین ارتقای فضایل اخلاقی و فرهنگ عمومی از طریق مطالعه کتابهای مفید و فاخر، در سطح کشور معرفی شد.

کتاب کلیات در دفاع غیرعامل، حاصل تلاش سید محمد میرسمیعی است، جهت تجمیع مباحث مختلف مرتبط با پدافند غیرعامل که در یک مجموعه جامع با نام مجموعه کتابهای شعلههای سپید گردآوری شده است.
با توجه به اقدامات اخیر در جنگها و پیشرفتهای فنّاوری، توجه به مسئله پدافند غیرعامل حائز اهمیّت بوده و لازم است به منظور دستیابی به اهداف و اصول پدافند غیرعامل، فرهنگ پدافند غیرعامل در تمام سطوح و بخشهای مختلف توسعه یابد تا با بهرهگیری از آن، نیروی انسانی، تأسیسات و تجهیزات حساس و حیاتی در زمان تهدیدات گسترده دشمن حفظ گردد.
در طول تاریخ چند هزار ساله بشری انسان و جوامع انسانی همواره در تهدید جنگ و خشونتهای حاصل از آن بوده به طوری که در قرن بیستم بیش از 220 جنگ به وقوع پیوسته که بیش از 200 میلیون تلفات انسانی در بر داشته است و تنها در طی 69 سال یعنی طی سالهای 1945-2014 در روی کره زمین چند هفته بدون جنگ بوده و جالب اینکه اکثر این جنگها در خاورمیانه و در همسایگی کشورمان به وقوع پیوسته است.
مطالعات و بررسیهای تاریخی از جنگهای گذشته که در کتاب کلیات در دفاع غیرعامل آمده است، نشان میدهد که کشورهایی که طعم خرابی و خسارات ناشی از جنگ را چشیدهاند برای حفظ سرمایههای ملی و منابع حیاتی خود توجه خاص و ویژهای به پدافند غیرعامل نموده و در راهبرد دفاعی خود جایگاه والایی برای آن قائل شدهاند.
توجه به پدافند غیرعامل در مقابله با تهدیدات و تقلیل خسارات ناشی از حملات کشورهای مهاجم، امری بسیار مهمّ و ضروری است و باید جهت جلوگیری از آسیبپذیریهای اقتصای، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و امنیّت مراکز حیاتی و مهمّ کشور از قبیل پالاشگاهها، نیروگاهها، بنادر، مجتمعهای صنعتی، مراکز اتباطی و مراکز و قرارگاههای فرماندهی، به پدافند غیرعامل روی آورد.
اندیشه تهیه و تدوین یک مجموعه جامع در زمینه دفاع غیرعامل با نام شعلههای سپید که برگرفته از فرمایشات فرماندهی معظم کل قوا امام خامنهای عزیز (پدافند غیر عامل باید همچون شعله بلند شود) است، که همواره در راستای ارتقاء دانش دفاعی فرماندهان، مدیران، روساء، اساتید و دانشجویان است. زیرا مؤلف معتقد است که گام اوّلیه، اصلی و زیربنایی که نقش محوری و تعیین کننده در شروع و استمرار و تسهیل اقدامات بعدی خواهد داشت، آموزش، ایجاد فرهنگ، شناخت و باور در فرماندهان، مدیران و مسئولان سطوح عالی و میانی و مخاطبان ذیربط سازمانهای نظامی و غیرنظامی کشور است.
جلد اول این مجموعه با نام کتاب کلیات در دفاع غیرعامل و با 6 فصل در حوزه کلیات در دفاع غیرعامل است. هدف حفاظت مراکز حیاتی و حساس و سرمایههای ملّی و استقلال کشور در برابر تهدیدات بالقوه و بالفعل موجود است تا دشمنان را مأیوس نماییم.

کتاب پدافند غیرعامل شهری تألیف دکتر یوسف درویشی عضو هیئتعلمی دانشگاه پیام نور، دکتر رضا قاسمی دکترای تخصصی شهرسازی دانشگاه تهران و دکتر عباس صفری عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد زنجان منتشر شد.
ایمنی شهر و امنیت آن در برابر انواع بحرانها، یکی از اساسیترین نیازهای ساکنان شهر است. با تأکید بر این مطلب که آسایش و ایمنی ساکنان شهر از اهداف اصلی برنامهریزی شهری است و از آنجایی که جنگ و خطرات حاصل از آن همواره در طول تاریخ وجود داشته، به ویژه در طی قرون اخیر که بیشتر درگیریها به درون شهرها کشیده و جان ساکنان شهری را بهشدت تهدید کرده و تلفات زیادی به بار میآورد.
کاهش آسیبپذیری شهری در برابر بحرانهای نظامی (و حتی سایر بحرانها) به عنوان یکی از هدفهای برنامهریزی شهری دارای اهمیت زیادی است. پاسخگویی مناسب و واکنش مطلوب و آمادگی در برابر حملات نظامی نیازمند برنامهریزی در بسیاری از شاخههای زیست – محیطی شهری است.
پدافند غیرعامل به عنوان مجموعه اقداماتی است که قبل از وقوع بحران به اجرا درمیآید. درواقع با استفاده از آن میتوان میزان آسیبپذیری محلات شهری را با اقداماتی مانند ایجاد پناهگاه، چیدمان مناسب تودههای ساختمانی، گشودگی شبکههای ارتباطی برای امدادرسانی و… به شکل بسیار مؤثری کاهش داد.
امروزه با استفاده از برنامههای جامع و بلندمدت شهری، میتوان با بهکارگیری اقدامات مؤثر، همراه با طرحهای کاربردی و حتیالامکان کمهزینه و چندمنظوره در مراحل آمادگی قبل از بحران، به میزان زیادی از شدت و گستردگی خسارات و تلفات ناشی از خطرات آفندی به شهر کاست.
لذا از مهمترین این تمهیدات، بهکارگیری اصول پدافند غیرعامل به عنوان راهکاری برای کاهش خطرپذیری در برابر بحرانهای مختلف و افزایش کارایی پس از وقوع سانحه است که باید در سطوح مختلف برنامهریزی منطقهای، شهرسازی و معماری موردتوجه قرار گیرد.

پدافند غیرعامل چیست؟
هر اقدام غیر مسلحانهای که موجب کاهش آسیب پذیری نیروی انسانی، ساختمان ها، تاسیسات، تجهیزات، اسناد و شریان های کشور در مقابل عملیات خصمانه و مخرب دشمن گردد، پدافند غیرعامل (Passive Defense)خوانده می شود.
به بیان سادهتر پدافند غیرعامل، مجموعه اقداماتی است که انجام می شود تا در صورت بروز جنگ، خسارات احتمالی به حداقل میزان خود برسد.
هدف از اجرای طرحهای پدافند غیرعامل کاستن از آسیبپذیری نیروی انسانی و تجهیزات حیاتی و حساس و مهم کشور علی رغم حملات خصمانه و مخرب دشمن و استمرار فعالیتها و خدمات زیر بنایی و تامین نیازهای حیاتی و تداوم اداره کشور در شرایط بحرانی ناشی از جنگ است.
به عنوان مثالی ساده، از پدافند غیرعامل می توان به استتار، اختفا و ایجاد سرپناه برای تاسیسات مهم و استراتژیک اشاره کرد.
در پدافند عامل فقط نیروهای مسلح مسئولیت دارند. در حالی که در پدافند غیرعامل تمام نهادها، نیروها، سازمان ها، صنایع و حتی مردم عادی می توانند نقش مؤثری بر عهده گیرند.
اهداف پدافند غیر عامل
· ایمنی سازی مراکز حیاتی، حساس و مهم.
· توسعه کمی و کیفی نیروی انسانی متخصص.
· ارتقاء قابلیت بقا و حفظ کشور در شرایط بحران.
· افزایش آستانه مقاومت ملی و تقویت مولفه های مقاومت در مقابل تهدیدات.
· فرهنگ سازی و ایجاد باور عمومی در مورد تاثیر پدافند غیر عامل در کاهش آسیب پذیری.
· کسب امنیت پایدار در توسعه و پایدار سازی زیرساخت های حیاتی کشور.
· تحقیق و پژوهش، تولید علم و فناوری و فرهنگ سازی و تبدیل آن به معارف عمومی.
· تکمیل چرخه دفاعی کشور و تعامل مثبت با دفاع عامل و پدافند غیر عامل.
· نهادینه کردن رعایت اصول و ضوابط پدافند غیر عامل در طرح های توسعه منتهی به ایجاد مراکز طبقه بندی.
· کاهش مجموعه آسیب پذیری های کشور و نمایان نمودن اقتدار ملی ناشی از آن به عنوان یکی از مولفه های بازدارندگی.
· به حداقل رسانیدن تاثیر تهدیدات نظامی دشمن بر زیرساخت های حیاتی، حساس و مهم.
· توسعه کمی و کیفی ظرفیت و توان اجرایی پدافند غیر عامل در بدنه مهندسی کشور (مشاوره و اجرا).